عینک بلوکات چیست؟ بررسی کاربرد، مزایا و روش های مراقبت از چشم هنگام استفاده از نمایشگر

مقدمه

همان طور که می دانید، چشم یکی از حساس ترین اعضای بدن است و مراقبت صحیح از آن اهمیت زیادی دارد. افرادی که از عینک طبی استفاده می کنند نیز باید توجه بیشتری به سلامت چشم و کیفیت عدسی عینک خود داشته باشند.

امروزه استفاده طولانی مدت از کامپیوتر، تلفن همراه، تبلت و سایر نمایشگرهای دیجیتال به بخش جدایی ناپذیری از زندگی روزمره تبدیل شده است. خیره شدن طولانی مدت به صفحه نمایش ممکن است باعث علائمی مانند خستگی چشم، خشکی چشم، سوزش، تاری موقت دید، سردرد و احساس ناراحتی در چشم ها شود.

یکی از محصولاتی که برای استفاده در کنار نمایشگرهای دیجیتال معرفی شده، عدسی بلوکات (Blue Cut) یا عدسی فیلترکننده بخشی از نور آبی است. در این مقاله با مفهوم نور آبی، عملکرد عدسی های بلوکات و بلوکنترل، کاربرد آن ها و روش های صحیح مراقبت از چشم هنگام استفاده از کامپیوتر و موبایل آشنا می شویم.

نور آبی چیست؟

نور مرئی از طول موج های مختلفی تشکیل شده است و بخش هایی از آن در محدوده رنگ های قرمز، سبز و آبی قرار می گیرند. اصطلاح RGB نیز به سه رنگ اصلی قرمز (Red)، سبز (Green) و آبی (Blue) اشاره دارد.

نور آبی بخشی از طیف نور مرئی است و به طور طبیعی از منابع مختلفی مانند نور خورشید دریافت می شود. نمایشگرهای دیجیتال نیز می توانند مقدار مشخصی نور آبی منتشر کنند.

نور آبی به خودی خود یک نور مضر یا غیرطبیعی نیست و بدن انسان به دریافت نور طبیعی، از جمله نور آبی، نیاز دارد. با این حال، قرار گرفتن در معرض نور شدید و استفاده طولانی مدت از نمایشگرها، به خصوص در ساعات پایانی شب، ممکن است در برخی افراد باعث افزایش احساس خستگی چشم یا اختلال در الگوی خواب شود.

نکته مهم این است که خستگی چشم ناشی از استفاده از نمایشگرها تنها به نور آبی مربوط نمی شود. کاهش تعداد پلک زدن، تمرکز طولانی روی فاصله نزدیک، خشکی سطح چشم، روشنایی نامناسب، فاصله نامناسب از صفحه نمایش و وضعیت نامناسب بدن نیز از عوامل مهم هستند.

عینک های بلوکات مخصوص نمایشگرهای الکترونیکی

عینک بلوکات چیست؟

عینک بلوکات نوعی عینک است که عدسی آن دارای پوشش یا ساختاری برای کاهش یا فیلتر کردن بخشی از نور آبی است.

میزان و محدوده نور آبی که یک عدسی فیلتر می کند، بسته به نوع عدسی و فناوری به کاررفته در آن متفاوت است. بنابراین همه عدسی های بلوکات عملکرد یکسانی ندارند.

برخی عدسی ها ممکن است بخش مشخصی از نور آبی را کاهش دهند و برخی دیگر فیلتر بیشتری ایجاد کنند. در نتیجه هنگام خرید، بهتر است مشخصات فنی عدسی و میزان فیلتر نور آن را از فروشنده یا سازنده دریافت کنید.

آیا عینک بلوکات خستگی چشم را برطرف می کند؟

یکی از باورهای رایج این است که نور آبی صفحه نمایش به تنهایی عامل اصلی خستگی چشم است و استفاده از عینک بلوکات می تواند تمام مشکلات ناشی از کار با کامپیوتر و موبایل را برطرف کند.

این تصور کاملاً دقیق نیست.

خستگی چشم دیجیتال معمولاً مجموعه ای از عوامل مختلف دارد. زمانی که برای مدت طولانی به صفحه نمایش نگاه می کنیم، کمتر پلک می زنیم و چشم برای مدت زیادی در فاصله نزدیک تمرکز می کند. این موضوع می تواند باعث خشکی و خستگی چشم شود.

بنابراین، حتی در صورت استفاده از عینک بلوکات، رعایت فاصله مناسب از نمایشگر، تنظیم روشنایی، استراحت دادن به چشم ها و پلک زدن منظم همچنان اهمیت زیادی دارد.

نحوه عملکرد عدسی های بلوکات

عدسی های بلوکات دارای فیلتر یا پوشش خاصی هستند که می تواند بخشی از نور آبی را کاهش دهد.

این فیلتر ممکن است به صورت پوشش روی سطح عدسی یا در ساختار خود عدسی ایجاد شده باشد. میزان فیلتر نور نیز به نوع محصول بستگی دارد.

برخی عدسی ها ممکن است مقدار بیشتری از نور آبی را فیلتر کنند و برخی دیگر تنها بخشی از آن را کاهش دهند.

به همین دلیل، نمی توان گفت همه عینک های بلوکات درصد مشخص و یکسانی از نور آبی را حذف می کنند.

چگونه بفهمیم عدسی عینک بلوکات است یا معمولی؟

یکی از روش هایی که در بازار برای بررسی عدسی های بلوکات استفاده می شود، تاباندن نور یک منبع مشخص به عدسی و مشاهده میزان عبور یا بازتاب نور است.

با این حال، آزمایش های ساده ای که در برخی فروشگاه ها با چراغ یا لیزر انجام می شود، لزوماً معیار علمی و دقیقی برای تعیین کیفیت یا میزان فیلتر نور آبی نیستند.

بهترین روش برای اطمینان از نوع عدسی، بررسی مشخصات محصول، اطلاعات درج شده توسط تولیدکننده و دریافت توضیحات دقیق از اپتومتریست یا فروشنده معتبر است.

همچنین تغییر رنگ تصویر به زرد یا نارنجی می تواند در برخی عدسی های دارای فیلتر بیشتر مشاهده شود؛ اما این موضوع به تنهایی نشان دهنده کیفیت یا میزان محافظت عدسی نیست.

عدسی بلوکنترل و بلوکات

تفاوت بلوکنترل و بلوکات چیست؟

اصطلاحات «بلوکنترل» و «بلوکات» در بازار عینک برای عدسی هایی استفاده می شوند که با هدف کاهش یا کنترل بخشی از نور آبی طراحی شده اند.

با این حال، تفاوت دقیق این دو محصول به فناوری و مشخصات شرکت سازنده بستگی دارد و نمی توان صرفاً بر اساس نام تجاری گفت که یک نوع همیشه بهتر از نوع دیگر است.

برخی عدسی ها بخش مشخصی از نور آبی را فیلتر می کنند و برخی دیگر با استفاده از پوشش های خاص، میزان عبور برخی طول موج ها را کاهش می دهند.

از طرف دیگر، حذف کامل نور آبی نیز هدف مناسبی نیست؛ زیرا نور آبی بخشی از نور طبیعی و نور مرئی است و بدن انسان در طول روز به دریافت نور طبیعی نیاز دارد.

بنابراین، بهتر است به جای تمرکز بر «حذف کامل نور آبی»، به فیلتر کردن کنترل شده بخشی از طیف نور توجه شود.

 

عدسی های بلوکات چگونه نور آبی را فیلتر می کنند؟

عدسی های بلوکات می توانند با استفاده از فیلترها یا پوشش های مخصوص، بخشی از طول موج های نور آبی را کاهش دهند.

برخی عدسی ها علاوه بر فیلتر نور آبی، دارای پوشش های دیگری مانند:

• پوشش ضدخش
• پوشش آب گریز یا هیدروفوب
• پوشش ضدبازتاب
• پوشش کاهش دهنده انعکاس نور

هستند.

این پوشش ها هر کدام کاربرد متفاوتی دارند و نباید آن ها را با فیلتر نور آبی یکسان دانست.

برای مثال، پوشش ضدبازتاب بیشتر برای کاهش انعکاس نور و افزایش راحتی دید استفاده می شود، در حالی که فیلتر نور آبی با هدف کاهش عبور بخش مشخصی از طیف نور طراحی شده است.

عینک بلوکات برای چه افرادی مناسب است؟

افرادی که ساعات زیادی از روز را با کامپیوتر، لپ تاپ، تلفن همراه یا تبلت کار می کنند، ممکن است به استفاده از عدسی های دارای فیلتر نور آبی علاقه مند باشند.

این موضوع به خصوص برای افرادی که هنگام کار با نمایشگر احساس ناراحتی، خیرگی یا خستگی چشم دارند می تواند قابل بررسی باشد.

با این حال، استفاده از عینک بلوکات برای همه افراد ضروری نیست و شواهد علمی موجود نشان نمی دهد که این عینک ها به طور قطعی از ضعیف شدن چشم جلوگیری می کنند.

اگر فردی دچار تاری دید، سردردهای مکرر، درد چشم یا مشکلات بینایی است، بهتر است به جای اتکا به عینک بلوکات، برای معاینه دقیق به چشم پزشک یا اپتومتریست مراجعه کند.

چگونه هنگام استفاده از کامپیوتر از چشم ها مراقبت کنیم؟

استفاده صحیح از نمایشگرها اهمیت بیشتری از انتخاب یک عینک خاص دارد. با رعایت چند نکته ساده می توان فشار و خستگی چشم را کاهش داد.

قانون ۲۰-۲۰-۲۰

یکی از توصیه های رایج برای کاهش خستگی چشم، قانون ۲۰-۲۰-۲۰ است.

بر اساس این روش، پس از هر ۲۰ دقیقه کار با صفحه نمایش، حدود ۲۰ ثانیه به نقطه ای در فاصله حداقل ۲۰ فوتی، یعنی حدود ۶ متر، نگاه کنید.

این کار باعث می شود چشم برای مدتی از تمرکز مداوم روی فاصله نزدیک خارج شود.

بیشتر پلک بزنید

هنگام کار با کامپیوتر یا تلفن همراه، معمولاً تعداد دفعات پلک زدن کاهش پیدا می کند. این موضوع می تواند باعث خشک شدن سطح چشم شود.

سعی کنید هنگام کار با نمایشگر آگاهانه بیشتر پلک بزنید و در صورت خشکی مداوم چشم، با پزشک یا اپتومتریست مشورت کنید.

نور محیط را تنظیم کنید

نور محیط تأثیر زیادی بر راحتی چشم دارد. بهتر است صفحه نمایش در محیطی با نور مناسب استفاده شود و از ایجاد انعکاس شدید نور پنجره یا چراغ روی صفحه جلوگیری شود.

استفاده از صفحه نمایش در یک اتاق کاملاً تاریک نیز می تواند باعث افزایش ناراحتی و خیرگی شود.

بهتر است روشنایی نمایشگر و نور محیط با یکدیگر تناسب داشته باشند.

روشنایی صفحه نمایش را تنظیم کنید

روشنایی صفحه نمایش کامپیوتر، موبایل و تبلت را متناسب با نور محیط تنظیم کنید.

روشنایی بیش از حد یا بسیار کم می تواند باعث ناراحتی چشم شود. بسیاری از گوشی های هوشمند و سیستم عامل های امروزی نیز دارای قابلیت هایی مانند Night Mode یا Night Shift هستند که می توانند در ساعات شب، رنگ و شدت نور صفحه نمایش را تغییر دهند.

فاصله مناسب از مانیتور

مانیتور را در فاصله مناسبی از چشم قرار دهید. فاصله معمول حدود ۵۰ تا ۷۰ سانتی متر برای بسیاری از کاربران مناسب است، هرچند فاصله دقیق به اندازه مانیتور، وضوح تصویر و شرایط بینایی فرد بستگی دارد.

بهتر است قسمت بالایی مانیتور تقریباً هم سطح چشم یا کمی پایین تر از آن قرار داشته باشد تا هنگام کار، چشم ها کمی رو به پایین باشند.

این وضعیت علاوه بر کاهش فشار روی گردن و شانه ها، می تواند سطح باز بودن چشم را کاهش دهد و به کاهش خشکی چشم کمک کند.

در تاریکی با موبایل یا کامپیوتر کار نکنید

استفاده از نمایشگر در اتاق کاملاً تاریک می تواند باعث افزایش اختلاف روشنایی بین صفحه و محیط اطراف شود.

بهتر است هنگام استفاده از تلفن همراه یا کامپیوتر، یک نور ملایم در محیط وجود داشته باشد و روشنایی صفحه نیز با شرایط محیط هماهنگ شود.

استراحت دادن به چشم ها

اگر برای مدت طولانی با کامپیوتر کار می کنید، در فواصل منظم از صفحه نمایش فاصله بگیرید و اجازه دهید چشم ها برای مدتی استراحت کنند.

نگاه کردن به فاصله دور، بستن چشم ها برای مدت کوتاه و تغییر وضعیت بدن می تواند به کاهش احساس خستگی کمک کند.

وضعیت صحیح صندلی و میز

وضعیت نشستن نیز در هنگام کار با کامپیوتر اهمیت زیادی دارد.

صندلی باید به گونه ای تنظیم شود که پاها وضعیت مناسبی داشته باشند، کمر حمایت شود و مانیتور در ارتفاع مناسب قرار بگیرد.

تنظیم صحیح میز و صندلی علاوه بر کاهش فشار روی چشم، می تواند از ایجاد درد در گردن، شانه ها و کمر نیز جلوگیری کند.

آیا عینک بلوکات از ضعیف شدن چشم جلوگیری می کند؟

یکی از پرسش های رایج درباره عینک های بلوکات این است که آیا استفاده از آن ها باعث جلوگیری از ضعیف شدن چشم می شود یا خیر.

در حال حاضر، نمی توان ادعا کرد که استفاده از عینک بلوکات به طور قطعی از نزدیک بینی یا سایر مشکلات انکساری چشم جلوگیری می کند.

ضعیف شدن بینایی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و استفاده از نمایشگر به تنهایی به این معنا نیست که چشم حتماً ضعیف خواهد شد.

بنابراین، اگر هدف شما حفظ سلامت چشم است، بهتر است علاوه بر انتخاب عینک مناسب، به عواملی مانند فاصله مناسب از صفحه، استراحت دادن به چشم، نور مناسب محیط و معاینه منظم چشم توجه کنید.

آیا عینک بلوکات برای خواب مفید است؟

نور، به خصوص نورهای با طول موج کوتاه تر، می تواند بر ساعت زیستی بدن و ترشح ملاتونین تأثیر بگذارد. به همین دلیل، استفاده زیاد از نمایشگرهای روشن در ساعات پایانی شب ممکن است برای برخی افراد خوابیدن را دشوارتر کند.

برخی عدسی های بلوکات می توانند بخشی از نور آبی را کاهش دهند؛ با این حال، برای بهبود خواب بهتر است اقدامات دیگری مانند کاهش استفاده از موبایل و کامپیوتر پیش از خواب، کم کردن روشنایی صفحه و فعال کردن حالت شب نیز مورد توجه قرار گیرد.

جمع بندی

عینک بلوکات نوعی عدسی دارای فیلتر یا پوشش مخصوص است که می تواند بخشی از نور آبی را کاهش دهد. این نوع عدسی ممکن است برای برخی افرادی که ساعات زیادی با نمایشگرهای دیجیتال کار می کنند، گزینه ای قابل بررسی باشد.

با این حال، نباید عینک بلوکات را یک راه حل قطعی برای جلوگیری از ضعیف شدن چشم یا درمان تمام مشکلات ناشی از استفاده از کامپیوتر و موبایل دانست.

خستگی چشم هنگام کار با نمایشگر معمولاً به مجموعه ای از عوامل مانند تمرکز طولانی مدت روی فاصله نزدیک، کاهش پلک زدن، خشکی چشم، نور نامناسب، انعکاس صفحه و وضعیت نامناسب بدن مربوط می شود.

برای مراقبت بهتر از چشم ها، توصیه می شود فاصله مناسبی از نمایشگر داشته باشید، روشنایی صفحه را تنظیم کنید، محیط کار نور مناسبی داشته باشد، مرتب به نقاط دور نگاه کنید، بیشتر پلک بزنید و در صورت بروز مشکلات مداوم بینایی به چشم پزشک یا اپتومتریست مراجعه کنید.

در نهایت، اگر قصد خرید عینک بلوکات دارید، بهتر است به جای توجه صرف به نام «بلو کات» یا ادعاهای تبلیغاتی، کیفیت عدسی، مشخصات فنی، پوشش های مورد استفاده و معتبر بودن سازنده یا فروشنده را بررسی کنید.