• ورود
  • سبد خرید شما خالی است.

ورود

تلاش پژوهشگران برای درمان سندرم ترک مورفین به وسیله ساخت دارو از مشتقات پسته

در یک مقاله علمی منتشر شده در “همایش ملی رهیافت های علمی طلای سبز ، پسته”، پژوهشگران انیستیتوی آموزش و پژوهش آمینوتکنوژن به بیان اثرات کاربرد مشتقات پسته بر روی کاهش علائم ناشی از سندروم ترک مورفین پرداخته اند. بر اساس این پژوهش آن ها امیدوارند تا بتوانند به ساخت داروهای با منشا گیاهی از گیاه پسته برای مقابله با علائم این سندروم دست پیدا کنند.
اُپوئید ها
این ترکیبات از قبیل کدئین و مورفین بر روی سیستم عصبی اثر می گذارند. این مواد یکی از قدیمی ترین داروهای شناخته شده در جهان هستند. کاربرد پزشکی گیاه خشخاش در تاریخ ثبت شده است. امروزه نیز در پزشکی، ترکیبات دارویی صنعتی که برای تسکین درد به کار می روند، اپوئید نامیده می شوند. اپوئید ها با اتصال به گیرنده های خود در سیستم عصبی محیطی و مرکزی و دستگاه گوارش فعالیت می کنند. گیرنده های اپوئیدی در فعالیت های فکری و فیزیکی بدن دخالت دارند. استفاده از اپوئید ها با عوارض جانبی مانند خواب آلودگی، یبوست، سرخوشی و اختلال در ریتم تنفس همراه است که مورد اخیر در اثر مصرف بیش از حد ایجاد و می تواند منجر به مرگ شود. به طور طبیعی بدن انسان موادی را برای تسکین درد تولید می کند که این ترکیبات نیز در گروه اپوئید ها دسته بندی می شوند. همچنین مواد شبه اپوئیدی در گونه های هم خانواده خشخاش یافت و اوپیِت نامیده می شوند. اگر چه اپوئید ها و اوپیت ها هر دو مخدر هستند، اما اپوئید به مخدرهای صنعتی و اوپیت به مواد با منشا گیاهی اطلاق می گردد.

مورفین
مورفین یک اپوئید و یک داروی مسکن است. این ماده با تاثیر مستقیم روی سیستم عصبی مرکزی درد های حاد و مزمن را می کاهد. برای اولین بار، بین سال های ۱۸۰۳ تا ۱۸۰۵ فردریش سرتیورنر مورفین را از منبع اصلی آن، شیره خشخاش (تریاک) استخراج کرد. پس از اختراع سورنگ تزریق، مصرف مورفین گسترش یافت. مصرف مورفین به شیوه های مختلف همچون وریدی، عضلانی، زیر جلدی، خوراکی و به صورت شیاف تجویز می شود. بیشترین تاثیر مورفین بین بیست دقیقه (داخل وریدی) تا شصت دقیقه (خوراکی) گزارش شده است. به طور بالقوه، این ماده دارای عوارض جانبی از قبیل اختلال در ریتم تنفس، افت فشار خون و استفراغ است. مصرف مورفین در دوران بارداری و شیردهی می تواند بر روی نوزاد اثر بگذارد. همچنین مورفین می تواند اعتیاد آور باشد. میزان تولید مورفین در سال ۲۰۱۳ ، ۵۳۲ تن گزارش شد که در حدود ۴۵ تن (۶/۸ درصد) به عنوان مسکن و ۳۶۶ تن (۷۰ درصد) برای تولید اپوئید های دیگر از جمله اکسی کدون، هیدرومورفین، متادون و هروئین استفاده شده است.
سندروم ترک مورفین
مصرف مورفین موجب بروز اعتیاد در بستر های مشترک عصبی و مولکولی و مشکلات وابستگی و تحمل در فرد مصرف کننده می شود، به طوری که سیستم عصبی مرکزی و محیطی به قطع ناگهانی مصرف مورفین واکنش نشان می دهند. به مجموعه علائمی که در این حالت مشاهده می شود، سندروم ترک مورفین می گویند. آزمایش بر روی جوندگان علائمی از جمله پریدن، به خود پیچیدن، کشش شکم، لرزش بدن یا حرکت سگ خیس، اسهال، دندان قروچه، بیش فعالی، حساسیت، انزال، کاهش وزن، لرزش پنجه و حساسیت به جا به جایی نشان می دهد. مطالعات نوروفیزیولوژیک و نورو بیوشیمیایی، نقش سیستم های انتقال دهنده های عصبی مختلف از جمله نور آدرنرژیک، کولینرژیک و گلوتامینرژیک در بروز و تشدید سندروم ترک مورفین را تایید کرده اند. مشاهده سه مورد از علائم این سندروم نشان از بروز آن است. امروزه وابستگی به مورفین یک معضل اجتماعی و به دلیل عدم تحمل علائم این سندروم، درمان افراد معتاد مشکل است. به علاوه، علیرغم اثرات ضد درد مورفین، کاربرد بالینی آن نیز به علت عدم تحمل علائم سندروم ترک کاهش یافته است. بنابراین، چنانچه علایم کاسته شود، دستیابی به سلامت عمومی امکان پذیر خواهد بود.
گیاه پسته
گیاه پسته متعلق به خانواده آناکاردیاسه و جنس پیستاسیا است. این طبقه بندی توسط کارل لینه در سال ۱۷۳۷ میلادی صورت گرفته است. گونه های بسیاری از جنس پیستاسیا وجود دارند، از جمله: تربینوتوس، وینمالیفولیا، لنتیسکوس، چاینس و گونه ورا. بسیاری از این گونه های گیاه پسته وحشی و خودرو هستند. انواع پسته در مناطق گرم و خشک به مقدار زیاد پرورش داده می شود. این نوع گیاه پس از خرما مقاوم ترین گیاه به کمبود آب، خشکی و شوری است. پسته ها در گستره وسیعی از مدیترانه و خاورمیانه پراکنده شده اند. در ایران، گونه های مختلف پسته در رشته کوه زاگرس، دامنه ها و مناطق کوهپایه ای آن به وفور یافت می شود. تفاوت بسیاری از نظر شکل، رنگ، اندازه و ترکیبات مغز پسته وجود دارد. پسته با یکی از منابع بزرگ روغن گیاهی (۵۰ تا ۶۰ درصد وزن مغز پسته) است. روغن پسته حاوی پروتئین فراوان، مقادیر بالای ویتامین آ، ب، ث و دی، چربی و کلسترول کم، عناصر معدنی از قبیل آهن، مس، روی، فسفر و منیزیم، فیبر بسیار و اسید های چربی چون لینولئیک اسید و اولئیک اسید است. موادی دیگری که در پسته ها یافت می شوند عبارتند از: نئوفلاوین، پروسیانیدین، تری ترپن ها، شبه فلاونوئیدها و مواد فنلی بسیار زیاد. میزان مواد فنلی پسته نسبت به منابع دیگر این مواد بسیار قابل توجه است. به همین دلیل پسته به عنوان ارزان و در دسترس ترکیبات بیوشیمیایی در نظر گرفته می شود. به طور سنتی، گیاه پسته برای درمان بیماری های گوارشی، اسهال خونی، سردرد، آنفولانزا، کاهش چربی خون، خستگی و تقویت طحال، کبد و قوای جنسی به کار می رفته است. در طب سنتی، برای درمان احتقان کبد از پسته استفاده می شود. همچنین به استفاده از صمغ یا آب پسته برای درمان تومور معده و کبد سفارش شده است. امروزه، تحقیقات نیز اثرات دارویی پسته شامل کاهش فشار خون، ضد التهاب، ضد باکتری، ضد قارچ، درمان زخم معده و زخم دوازدهه، ضد مسمومیت کبد، ضد درد، ضد علائم ترک مورفین و اثر شبه استروژنی را نشان داده اند.
اثر عصاره پسته بر علائم سندروم ترک مورفین
پژوهشگران دریافته اند که پسته حاوی ترکیباتی از جمله فلاوونوییدها و مشتقات پپین ها مانند آلفا و بتا پپین است. این ترکیبات می توانند علائم سندروم ترک را کاهش دهند. در پژوهشی، اثر تزریق عصاره پوست قرمز رنگ پسته بر روی سندروم ترک مورفین در موش ها بررسی شد. به منظور ایجاد وابستگی به مورفین، غلظت های مختلف این ماده به مدت چهارده روز در آب آشامیدنی موش ها حل شد. برای گروه شاهد داروی نالوکسان (داروی ترک اعتیاد) به میزان ۲ میلی گرم بر کیلوگرم به صورت زیر جلدی تزریق و به هر یک از چهار گروه آزمایشی، سی دقیقه قبل از تزریق نالوکسان یکی از غلظت های ۲۵، ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی گرم بر کیلوگرم عصاره پوست قرمز پسته به صورت درون صفاقی تزریق شد. بروز و شدت علائم سندروم ترک به مدت بیست دقیقه و کاهش وزن حیوان پس از یک روز بررسی گردید. علائم به خود پیچیدن، اسهال و کاهش وزن در همه موش های وابسته به مورفین وجود داشت. تعداد به خود پیچیدن در دوز های ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ عصاره پوست قرمز پسته کاهش معنی داری به لحاظ آماری نشان داد. همچنین برای کاهش وزن دوزهای ۵۰ و ۱۰۰ به لحاظ آماری اثر گذار بودند. علاوه بر این، اسهال تحت تاثیر همه دوزهای مصرفی کاهش یافت. در این بین اثر کاهشی دوز ۱۰۰ برای تمام معیار بیشتر بود.
در پژوهشی دیگر، اثر عصاره آبی پوست قرمز رنگ پسته بر روی سندروم ترک مورفین در موش ها بررسی شد. غلظت های ۱/۰ ، ۲/۰ و ۳/۰ میلی گرم در میلی لیتر، به ترتیب در ۴۸ ساعت اول، دوم و سوم به موش ها داده شد. نالوکسان به میزان ۴/۰ میلی گرم در کیلوگرم تزریق و علائم سندروم ترک در ۱۵ روز پس از تزریق بررسی شد. سپس موش ها با عصاره پوست قرمز پسته به روش های تزریق، تغذیه حاد و تغذیه مزمن، سی تا شصت دقیقه پیش از تزریق نالوکسان تحت درمان قرار گرفتند. در روش تزریق، مشابه پژوهشی قبل برای کاهش وزن دوزهای ۵۰ و ۱۰۰ به لحاظ آماری اثر گذار بودند. همچنین لرزش سر و بدن تحت تاثیر همه دوزهای مصرفی به جز دوز ۵۰ کاهش یافت. در روش تغذیه حاد، دوزهای ۵۰ و ۱۰۰ به لحاظ آماری از کاهش وزن جلوگیری کردند. اما تغذیه مزمن هیچ گونه تاثیری بر علائم سندروم ترک مورفین نداشت. احتمالا مصرف خوراکی این عصاره به دلیل کاهش مواد موثره در تهیه عصاره آبی، نمی تواند از علائم سندروم بکاهد. یافته ها نشان می دهد که ترکیبات موجود در این گیاه به صورت وابسته به دوز روی کاهش علائم اثر دارد. ولیکن افزایش دوز از یک میزان مشخص باعث کاهش اثر گیاه شده و اثرات سمی آن بوجود می آید. مشتقات پپین دارای اثرات کولینرژیک است و آنزیم استیل کولینستراز را مهار می کند. بنابراین، مکانیسم احتمالی اثرات کاهش علائم سندروم ترک مورفین با فعالیت کلولینرژیک عصاره در مسیر عصبی پاداش مرتبط با مواد افیونی در ارتباط است که در ناحیه شکمی تگمنتوم و هسته اکومبنس و در تداخل با سیستم گابانرژیک رخ می دهد.
نتیجه گیری
عصاره پوست قرمز پسته می تواند به کاهش علائم سندروم ترک مورفین کمک کند. داروها و یا مکمل های دارویی را می توان با جداسازی و خالص سازی متابولیت های ثانویه مشتقات پسته برای کاهش علائم سندروم ترک مورفین به دست آورد. لازم به ذکر است تحقیقات بیشتری می بایست درباره انواع دیگر عصاره پسته در کاهش علائم این سندروم، جداسازی و خالص سازی متابولیت های ثانویه پسته، طراحی و ساخت داروها و مکمل های دارویی از این متابولیت ها در درمان اعتیاد با کاهش علایم سندروم ترک مورفین صورت پذیر است. پژوهشگران انیستیتوی پژوهشی و آموزشی آمینوتکنوژن، در پژوهش های آتی طراحی دارو بر اساس متابولیت های ثانویه پسته برای کاهش علائم سندروم ترک مورفین خط مشی خود قرار داده اند.

آبان ۱۳۹۶, ۱۴

۰ پاسخ در "تلاش پژوهشگران برای درمان سندرم ترک مورفین به وسیله ساخت دارو از مشتقات پسته"

ارسال یک پیغام